Pierwsza fala uchodźców religijnych popłynęła z Polski na zachód po zakończeniu wojny polsko-szwedzkiej w roku 1660. Podczas tej wojny różnowiercy polscy, jak i osiadli w Polsce, jak np. Niemcy i Czesi, w znacznej mierze i liczbie sprzyjali i popierali protestanckich Szwedów, co zostało wyzyskane do walki z niekatolickimi wyznaniami.

Główną przyczynę klęsk wojennych Rzeczpospolitej, będących w gruncie rzeczy następstwem oportunistycznej polityki możnowładców, takich jak: Radziwiłłowie, Opalińscy oraz Leszczyńscy, widziano właśnie w odstępstwie różnowierców i właśnie przeciwko nim skierowano rewolucyjne nastroje mas społecznych. Takim sposobem możnowładcy, którzy spekulując na zmianie koniunktury politycznej podążyli w szwedzkie szeregi, zdołali uzyskać przebaczenie oraz zapomnienie swoich win.

 

Gniew przeciw różnowiercom

Natomiast odruch nienawiści, i tej słusznej z powodu zdrady narodowej, i tej niesłusznej z tytułu odmiennych przekonań religijnych, skierowano właśnie przeciwko różnowiercom. Zdobyte przez katolickie ziemiaństwo wielkopolskie w roku 1655 Leszno, które było centrum szwedzkiego oporu i bastionem „braci czeskich” w Wielkopolsce, puszczone zostało z dymem. Natomiast w 1658 r. sejm uchwalił wypędzenie z Polski najbardziej radykalnej w swych poglądach społecznych, „obrzydłej i szalonej sekty arian”. Jej wyznawcy w ciągu dwóch lat zmuszeni byli opuścić Polskę, chyba że wyrzekli się swej wiary i przeszli na katolicyzm.

Innowiercy prześladowani w swoich ojczyznach znaleźli schronienie w Nowym Świecie

Druga fala uchodźstwa religijnego opuściła Polskę na początku XVIII wieku. Podczas wojny o tron polski pomiędzy Augustem Saskim a Stanisławem Leszczyńskim bracia czescy, arianie, jak i inni dysydenci opowiedzieli się tym razem za Polakiem, zwłaszcza, że rodzina Leszczyńskich była dawniej możną protektorką innowierców, a Leszno nadal głównym ich ośrodkiem w naszym kraju. Ci bowiem spośród braci czeskich, którzy po latach „potopu” szwedzkiego pozostali w tym mieście lub też powrócili do niego później, odbudowali je i mieszkali tam jeszcze przez kolejne pół wieku. Po zdobyciu i ponownym spaleniu Leszna przez wojska Augusta II nastąpił ostateczny upadek tej sekty w Rzeczpospolitej. Co się stało z jej wyznawcami? Gdzie udali się na swą wędrówkę? Otóż większość z nich wyemigrowała do Niemiec, a stamtąd do… kolonii Ameryki Północnej.

 

„Obrzydli” arianie prężnie działają na amerykańskiej ziemi

Pierwsza osada polskich Morawian, jak w Ameryce nazywano braci czeskich powstała w Savannah w Georgii, a później powstały osady w Pensylwanii i Nowej Karolinie. Wśród nazwisk imigrantów pensylwańskich z lat 1727-1776 spotkać można takie polskie nazwiska, jak: Piotr Durny, Marcin Bilski, Jan Ludwik Buda, Jan Piotr Lech, Tomasz Libek, Piotr Karp, Kazimierz Hembda, Jakub Farny, Krystyn Halicki, jak i wielu innych.

Oprócz rodowitych Polaków można spotkać wśród polskich Morawian, jak również i Niemców osiadłych w Polsce. Byli to rzemieślnicy i drobni kupcy z Gdańska, Poznania, Swarzędza oraz innych miast Pomorza i Wielkopolski. Jednym z najwybitniejszych przedstawicieli tej grupy uchodźców był Piotr Wolle ze Swarzędza, misjonarz morawski w duńskich Indiach Zachodnich, które są obecnie Wyspami Dziewiczymi.

czytaj dalej

15 KOMENTARZE

  1. szanowna redakcjo łączenie i mylenie morawian i braci czeskich z arianami jest delikatnie mówiąc nieporozumieniem odsyłam do książki janusza tazbira arianie i katolicy oraz do tekstów źródłowych arian z szesnastego i siedemnastego wieku studium ich nauk prowadzi do wniosku że to nie rzekome układy ze szwedami lecz ich poglądy na boga i chrystianizm stały się podstawą zapalczywej nienawiści

  2. sami sobie winni, a nie nie chciani, po szwedach pozostlo tyle bastardow religijnych, ze w swojej swiatyni wyslawiali tylko krola szwedzkiego, a wiec byli traktowani jako piata kolumna.

  3. Protestanci zawsze byli i są w Polsce obcą agenturą . Autor jak zwykle pisze z tezą , dlatego uniknął podania ,że wielu możnowładców było protestantami i to oni dysponując gigantycznymi fortunami i całkowitą wolnością działania byli współorganizatorami spisków przeciw Polsce.
    Podawanie ,że August II i III byli katolikami jest wielką naiwnością . Ich konwersja jest oczywistym oszustwem .Bardzo tanim zresztą .To kosztowało tylko wybudowanie jednego kościoła w Dreżnie .
    Potop szwedzki oznaczał eksterminajcę prawie 1/3 ludności kraju . Wygnanie ludzi , którzy z obcymi zorganizowali to de facto ludobójstwo ludności RON , było wyrazem niewyobrażalnej wspaniałomyślności , graniczącej z głupota , a moze nawet zdradą

  4. To, co autor nazywa „wojną o tron polski pomiędzy Augustem Saskim a Stanisławem Leszczyńskim”, było tzw III Wojną Północną . To była wojna protestanckich państw, Saksonii i Szwecji z prawosławną Rosją , toczona głównie na ziemiach polskich i kosztem jej mieszkańców . Wtedy również doszło do eksterminacji ludności RON w rozmiarach podobnej do tej z czasów Potopu szwedzkiego.Przez kilkanaście lat protestanci i prawosławni rabowali i niszczyli cały kraj , więc wygnanie jakichś grupek jawnie przyczyniających się do ludobójstwa reszty mieszkańców było ponownie aktem bezsiły wynikającym wtedy z utraty suwerenności

  5. panowie taro i mirek fakty historyczne przeczą waszym twierdzeniom arianie byli tak samo winni zdrady jak cała reszta szlachty i magnaterii a nie wahałbym się podjąć rozprawy o umniejszenie ich win natomiast po potopie bardzo potrzebny był propagandowy kozioł ofiarny arianie się do tego świetnie nadawali gdyż nie mieli silnego poparcia politycznego ani w kraju ani zagranicą a z drugiej strony na tle społeczeństwa byli bardzo wyróżniającą się grupą ponadto budzili nienawiść duchowieństwa i to wszystkich czterech głównych religii ówczesnej polski arianie prowadzili bardzo prężną działalność oświatową i to o zgrozo po polsku proszę wziąć pod uwagę że główni winowajcy nie ponieśli kary albo była to kara symboliczna niestety jak zawsze prawda to pierwsza ofiara wojny

    • bzdury.
      uklad w radnot wspierał komensky, więc nie „po potopie potzebny był kozioł”.
      po drugie, rp była arianom ideowo obojętna, tak jak każda ziemska ojczyzna.

      • nie obojętna tylko nie była rzeczą najważniejszą podobnie jak ruchów socyniańskich w europie no i oczywiście pierwszych chrześcijan odsyłam do piątego rozdziału dziejów apostolskich

        • 1- pierwszych chrześcijan nie ma już co odsyłać, gdyż widzą już twarzą w twarz… 🙂
          2- szefostwo (starsi) socynian przez listy i komenskiego mieli nadzieję na budowę republiki skromności cromwella. reszta socynian to młotki niewyobrażalnej tępoty i dewocji, a mityczna polskojęzyczna oświata była ewenementem wynikającym z ich nieznajomości łaciny, co powodowało ich CAŁKOWITE odcięcie od myśli europejskiej, czego skrzętnie pilnowali ich starsi
          3- dziś w Pl łatwo możnaby zachęcić opinię do przyjmowania „uchodźców” z Afryki czy Pakistnu – wystarczyłoby ich postawić obok socynian :)))

  6. Drogi Mirku,

    To nie protestanci przyczynili się do upadku potęgi RON, powiem więcej, gdy protestanci byli równouprawnieni, RON była na szczycie swojej potęgi. To kontrreformacja w głównym stopniu przyczyniła się do upadku RON. Rzeczpospolita była zamieszkiwana przez różne religie, więc nie było w jej interesie kogokolwiek prześladować ze względu na wyznanie…
    RON stała się słaba i następnie upadła, przez kler katolicki i szlachtę, przez tenże kler sterowaną. Dodam, że wyjątkowo żałosną szlachtę, której zależało tylko na tym, aby hajs się zgadzał.
    Polecam poczytać, zanim następnym razem coś mądrego będziesz chciał napisać w temacie:
    http://www.eioba.pl/a/4c4f/rozbiory-polski-w-obliczu-manipulacji-kosciola-katolickiego
    https://pl.wikipedia.org/wiki/Cum_primum

  7. W swoich komentarzach napisałem o dwukrotnym ludobójstwioe dokonanym przez protestantów na mieszkańcach RON i towarzyszącym temu grabieży i niszczeniu mienia na wielką skalę . Niedostrzeganie zagrożenia jakie stanowili miejscowi protestanci i brak należytego ukarania protestanckich zdrajców był główną przyczyną upadku kraju.
    Np odpowiednie potraktowanie protestantów w czasie tzw Nocy św Bartłomieja dało Francji 2 wieki potęgi .
    Negatywna rola protestantów w historii naszego kraju nie skończyła się wraz z III Wojną Północną . Udział osób wywodzących się ze środowiska protestanckiego w róznych akcjach skierowanych przeciw mieniu i życiu mieszkańców Polski był i jest zawsze nadreprezentatywny . Wynika to z doktryny predestynacji kształtujacej protestantyzm . Ta doktryna umożliwia traktowanie części rodzaju ludzkiego , najczęściej tej nieprotestanckiej , jako podludzi .

  8. ja zaś mówię o arianach których utożsamianie z protestantami wynika z braku wnikliwości co do ich nauk
    to arianie zostali wygnani a nie protestanci tym ostatnim nieznacznie się pogorszyło po potopie jest rzeczą niemoralną że po czterystu latach nadal piętnuje się najmniej winnych poza tym przyjemnie się patrzy na szesnastowieczną historię polski oczami sienkiewiczowskiej propagandy który nie zająknął się o tym że przychylność dla gustawa wśród protestantów ma swoje źródło w stopniowym przykręcaniu śruby od panowania zygmunta wazy niestety kto sieje wiatr zbiera burzę

    • >niestety kto sieje wiatr zbiera burzę<
      Nie odwracaj przyczyn i skutkow.
      Rzeczpospolita byla panstwem tolerancyjnym, jednak jawna zdrada protestantow, musiala byc odpowiednio potraktowana.
      Ty nie rozumiesz znaczenia slowa protestant. Doucz sie, zanim cos napiszesz.

  9. drogie dziecko arianie to nie protestanci ci pierwsi sięgają swoją historią co najmniej do trzeciego wieku ne i właśnie do nich najbliżej jest tak zwanym braciom polskim pomimo iż wyłonili się z kalwinizmu
    co zaś do polskiej tolerancji to bazuje ona na mitach bo co prawda w aspekcie politycznym w pewnych okresach miała ona miejsce to w życiu codziennym było gorzej w końcu to pan piotr skarga nazywał tolerancję ohydną przywarą niestety jak to napisał norman davies w bożym igrzysku duch tolerancji był cnotą równie rzadką w polsce jak wszędzie indziej na koniec po raz kolejny to powiem jawni zdrajcy nie ponieśli kary czytanie ambitniejszych dzieł niż sienkiewiczowskie pomoże lepiej zrozumieć ten szczegół polskiej historii

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here