"Łupaszka" - trzeci od lewej

Pamiętajmy też o tych, którzy walczyli o Ojczyznę i często oddali za nią życie. Przypomnijmy kilku z nich – tych, którzy wrócili wreszcie do zbiorowej świadomości Polaków, ale i tych mniej znanych.

Marian Bernaciak „Orlik”

orlikPrzeprowadził ponad 20 akcji bojowych przeciwko Niemcom. 26 lipca 1944 r. zajął samodzielnie Ryki. 24 kwietnia 1945 r. rozbroił Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa Publicznego (PUBP) w Puławach i uwolnił 107 więźniów. 1 maja rozpędził w Kocku komunistyczny wiec, organizując… wiec antykomunistyczny. 27 lipca uwolnił z transportu pod Bąkowcem ok. 120 więźniów. 24 czerwca 1946 r. otoczony przez oddział KBW w okolicy wsi Piotrówek, dwukrotnie ranny podczas próby przebicia się z okrążenia, popełnił samobójstwo. W III RP w rodzinnej wsi Zalesie stanął upamiętniający go pomnik. Prezydent RP Lech Kaczyński nadał mu pośmiertnie Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski. Miał 29 lat.
 


Hieronim Dekutowski „Zapora”

zaporaW czasie niemieckiej okupacji cichociemny, przeprowadził 83 akcje bojowe i dywersyjne. Podczas sowieckiej okupacji jego poakowski oddział samoobrony WiN na Lubelszczyźnie dokonał szeregu brawurowych akcji odwetowych na NKWD, UB, KBW i MO. Np. 26 kwietnia 1945 r. opanował Janów Lubelski, uwalniając więźniów. „Zaporczyków” wydał kapuś. Zostali oni aresztowani podczas próby przekroczenia granicy, a następnie trafili na Rakowiecką, gdzie przez rok byli torturowani. Skazani w… mundurach Wehrmachtu (!) zostali zamordowani 7 marca 1949 r. „Zapora” miał 31 lat. 21 maja 1949 r. wydany przez kapusia w obławie w Dąbrówce zginął następca „Zapory”, Zdzisław Broński „Uskok”. Miał 37 lat. 21 października 1963 r. wydany przez kapusia w obławie w Majdanie Kozic Górnych zginął podwładny „Uskoka” Józef Franczak „Lalek” – ostatni żołnierz II RP. Miał 45 lat.
 


Jan Dubaniowski „Salwa”

salwaKomendant Okręgu Bocheńskiego NSZ. W jednym z raportów (kwiecień 1946 r.) określił główne zadania swojego oddziału o nazwie „Żandarmeria”: paraliżowanie działalności władz komunistycznych, przygotowanie się do antysowieckich działań dywersyjnych na wypadek wybuchu nowej wojny i likwidacja pospolitych szajek bandyckich nękających ludność. Zamordowany przez UB we wrześniu 1947 r. Miał 35 lat.
 


Stanisław Sojczyński „Warszyc”

warszycPrzed wojną nauczyciel języka polskiego i historii. W czasie okupacji niemieckiej, a potem sowieckiej rozbił więzienie w Radomsku, uwalniając więźniów. 19 stycznia 1946 r., w pierwszą rocznicę rozwiązania AK, utworzył Konspiracyjne Wojsko Polskie, liczące kilka tys. żołnierzy. Razem z podkomendnymi został stracony 19 lutego 1947 r. w Łodzi. Nie ma grobu. Miał 37 lat. Oskarżający go prokuratorzy – Czesław Łapiński i Kazimierz Graff – zmarli nieosądzeni. Ostatniego komendanta KWP, Jana Małolepszego „Murata”, komuna zamordowała w marcu 1949 r.
 


Zygmunt Szendzielarz „Łupaszka”

lupaszkaŻołnierz Września 1939 r., dowódca 5. a następnie 6. Wileńskiej Brygady AK. Walczył od Wileńszczyzny, przez Podlasie, Białostocczyznę, Warmię i Mazury po Pomorze. Zlikwidował ok. 60 posterunków MO, kilkanaście placówek UBP i Armii Czerwonej, w tym sowieckiego doradcę PUBP w Kościerzynie. W 1947 r. zaprzestał walki zbrojnej. Aresztowany na Podhalu, przez dwa i pół roku torturowany na Rakowieckiej. Skazany na osiemnastokrotną karę śmierci. Zamordowany 8 lutego 1951 r. Miał 41 lat.
 


Henryk Flame „Bartek”

bartek„Król Podbeskidzia”, dowódca największego zgrupowania niepodległościowego na Śląsku Cieszyńskim. 3 maja 1946 r. – w 155 rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja – zajął na dwie godziny Wisłę i urządził tam defiladę w pełni umundurowanych i uzbrojonych żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych. Przeprowadził ponad 300 akcji zbrojnych przeciw utrwalaczom „ludowej” władzy. Został zastrzelony w restauracji w Zabrzegu 1 grudnia 1947 r. Jego żołnierzy zwabiono na Opolszczyznę pod pozorem ewakuacji na Zachód i zamordowano. Do dziś IPN szuka ich szczątków. „Bartek” miał 29 lat.
 


Antoni Heda „Szary”

szaryŻołnierz słynnego mjr. Jana Piwnika „Ponurego”. W czasie niemieckiej okupacji zdobył więzienie w Starachowicach i Końskich, uwalniając tam kilkudziesięciu aresztowanych. W czasie okupacji sowieckiej rozbił więzienie w Kielcach (5 sierpnia 1945 r.). UB torturował i mordował jego braci i szwagrów. Karę śmierci zamieniono mu na dożywocie. Doradca kardynała Stefana Wyszyńskiego, członek „Solidarności”, w stanie wojennym internowany na Białołęce. W 2006 r. awansowany przez Lecha Kaczyńskiego na stopień generała brygady. Zmarł w 2008 roku.
 
CZYTAJ DALEJ

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here